ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ 2 & 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2008

Λίγο πριν ξεκινήσουν οι ομιλίες

Ο κ. Σιμόπουλος παρουσιάζοντας τις διαδικασίες που ακολουθούνται για την παραγωγή νέου οπτικοακουστικού υλικού από το ΄Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου

Μετά από σύντομη ιστορική αναδρομή, παρουσίασε την εξέλιξη των διαστημοσυσκευών που ανιχνεύουν το τμήμα αυτό του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, από τον UHURU της δεκαετίας του ’70 με την πολύ μικρή διακριτική ικανότητα, τους νεώτερους και ακριβέστερους ROSAT & EINSTEIN που δε λειτουργούν πιά, έως τους σύγχρονους ΧΜΜ NEWTON και CHANDRA που πλησιάζουν πλέον σε διακριτική ικανότητα τα επίγεια τηλεσκόπια. Παρουσίασε επίσης τους μελλοντικούς δορυφόρους που αναμένεται να τεθούν σε τροχιά τα επόμενα χρόνια και τις προσδοκίες από τη λειτουργία τους, καθώς επίσης και τον τρόπο που κατασκευάζονται τα τηλεσκόπια ακτίνων-Χ. Το κύριο μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην ανάλυση της πληροφορίας που παίρνουν οι επιστήμονες από τα τροχιακά παρατηρητήρια που είναι και η μοναδική πηγή της, αφού οι ακτίνες-Χ δεν φτάνουν στην επιφάνεια της Γης

Αναφέρθηκε στην πορεία των ανακαλύψεων από τον 51 Pegasi b, που ήταν ο πρώτος που βρέθηκε το 1995, έως τις μέρες μας που ο αριθμός τους πλησιάζει τους 300. Παρουσιάστκαν οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται: αστρομετρία, ακτινικές ταχύτητες, φασματοσκοπία, φωτομετρία και φαινομένων βαρυτικών μικροφακών. Δόθηκαν στατιστικά στοιχεία για την κατανομή των πλανητών σε σχέση με τους φασματικούς τύπους των άστρων που τους φιλοξενούν και παρουσιάστικαν συγκριτικοί πίνακες μερικών από τα γνωστά πλανητικά συστήματα μα το δικό μας, αλλά και οι μελλοντικοί στόχοι της έρευνας τόσο από επίγεια όσο και από τροχιακά παρατηρητήρια. Αρκετά animations που είχε επιμεληθεί φοιτητής της κας Λιβανίου έδωσαν την ευκαιρία για πληρέστερη κατανόηση των μεθόδων και των διαδικασιών.

Παρουσιάστηκαν οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία και ανάλυση των φωτομετρικών δεδομένων εκλειπτικών μεταβλητών αστέρων, ώστε να δημιουργηθούν μοντέλα των φυσικών τους χαρακτηριστικών (μοντέλα ισοδυναικών επιφανειών υδροστατικής ισορροπίας ή μοντέλα Roche όπως είναι περισσότερο γνωστά). Οι διαδικασίες αυτές επιτρέπουν στους αστρονόμους να δημιουργήσουν μια συνθετική εικόνα του ζεύγους των αστέρων με βάση τα αποτελέσματα της ανάλυσης για τη μάζα, τη θερμοκρασία, τις φυσικές διαστάσεις, τη θέση τους ώς προς το κέντρο μάζας και τους τυχόν επιφανειακούς σχηματισμούς (πχ κηλίδες). Εξηγήθηκε η σημασία αυτών των ερευνών για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης των δύο σωμάτων που εκδηλώνεται με πλήθος φαινομένων όπως η μεταφορά ύλης και θερμικής ενέργειας, η μαγνητική πέδηση κλπ, ενώ έγινε και αναφορά στις επικρατούσες απόψεις για την εξελικτική πορεία των συστημάτων αυτών

Στιγμιότυπο από το δείπνο

Μετά από μιά σύντομη περιγραφή της εσωτερικής δομής του Ήλιου –απαραίτητης αφού τα επιφανειακά φαινόμενα σχετίζονται άμεσα με τις εσωτερικές διεργασίες- αναφέρθηκε στα φαινόμενα που παρατηρούνται στη φωτόσφαιρα και τη χρωμόσφαιρα. Εξηγήθηκαν οι μηχανισμοί που δημιουργούν τις κηλίδες, τις προεξοχές και τα υπόλοιπα που παρατηρούν και οι ερασιτέχνες αστρονόμοι, παρουσιάστηκαν οι τρέχουσες θεωρίες για τη χρωμόσφαιρα και το στέμμα, ενώ έγινε αναφορά και στα ανά τον κόσμο ηλιακά τηλεσκόπια και τη συνεισφορά τους στην κατανόηση των ιδιοτήτων του Ήλιου. Τέλος αναφέρθηκε ιδιαίτερα και στη μεθοδολογία τών ηλιακών παρατηρήσεων από ερασιτέχνες, στον εξοπλισμό και τα φίλτρα που είναι διαθέσιμα.

Ο τομέας αυτός της αστροφυσικής έχει κύριο σκοπό να ανιχνεύσει τις συγκεντρώσεις σκόνης στους γαλαξίες και να αναλύσει την επίδρασή της στη δυναμική τους. Η ομιλία ήταν πολύ ενδιαφέρουσα γιατί οι παρατηρήσεις στην περιοχή αυτή του φάσματος (όπως και σε όλες έξω το οπτικό) είναι πέραν των δυνατοτήτων των ερασιτεχνών αστρονόμων και κατά συνέπεια λίγα ήταν γνωστά. Όπως και η αστρονομία ακτίνων-Χ, εξυπηρετείται κυρίως από τροχιακά παρατηρητήρια, αφού η ατμόσφαιρα της Γης αποκόπτει σημαντικό τμήμα συχνοτήτων, παρουσιάστηκαν οι ανακαλύψεις του δορυφόρου COBE που εκτοξεύτηκε το Νοέμβριο του 1989 και που οδήγησαν στην απεικόνιση της ανισοτροπίας στην κατανομή της μικροκυματικής κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου (CMB), οι ανακαλύψεις που προήλθαν από τις παρατηρήσεις του δορυφόρου SPITZER αλλά και οι μελλοντικές προσδοκίες

Σε ένα θέμα που έλκει το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των ακροατών και ο κ. Πλειώνης με ιδιαίτερα αποτελεσματικό τρόπο παρουσίασε τις τελευταίες απόψεις της επιστήμης, εστιάζοντας κυρίως σε θέματα σχετικά με τις έρευνες για τη σκοτεινή ύλη και ενέργεια και τις συνέπειές τους για την πορεία και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Αναφέρθηκε με λεπτομέρειες στον τρόπο που τα δεδομένα των επίγειων και δορυφορικών σταθμών χρησιμοποιούνται για να ανιχνευθούν οι άγνωστες αυτές υφές του κόσμου καθώς επίσης και στα πειράματα που σχεδιάζονται για την κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν το χώρο που μας περιβάλλει